Z danych opublikowanych niedawno przez Ministerstwo Sprawiedliwości wynika, że w 2025 liczba podpisanych umów dożywocie wzrosła o 9% w skali rok do roku. W omawianym okresie przeniesiono w ten sposób prawo do niemal 20 tysięcy nieruchomości. Większość takich transakcji odbyła się pomiędzy osobami prywatnymi. Mechanizm zwany dożywociem to droga większej stabilności finansowej dla seniorów, którzy mają swoje nieruchomości, ale brak im gotówki.

Umowy dożywocia dotyczące mieszkań coraz bardziej popularne

W ramach dożywocia prawo do mieszkania jest przekazywane w zamian za świadczenie pieniężne, które wpływa na konto seniora co miesiąc. Co ważne, chociaż osoba starsza przestaje być właścicielem lokalu, to może korzystać z mieszkania dożywotnio.

Warto podkreślić, że jeszcze przed dwudziestoma laty w Polsce w umowach dożywocia dominowały kontrakty dotyczące gruntów rolnych. Od tego czasu sytuacja na rynku mieszkaniowym bardzo się zmieniła. W 2025 roku aż 16,9 tysiąca tego typu porozumień dotyczyło nieruchomości nierolnych. W tym czasie tylko niemal 3 tysiące umów dożywocia obejmowało prawo do gruntów rolnych. Z czasem rynek nieruchomości przeszedł gruntowne zmiany i obecnie takie umowy są rzadkością. dużo częściej dotyczą mieszkań. Dane zebrane przez Ministerstwo Sprawiedliwości w większości obejmują umowy zawierane prywatnie, czyli na przykład między seniorem i jego sąsiadami.

Co z funduszami hipotecznymi i odwróconą hipoteką?

Według oficjalnych danych Fundusz Hipoteczny DOM w 2025 r. podpisał niespełna 30 nowych umów i łącznie zarządzał 285 nieruchomościami. Biorąc pod uwagę, że jest to profesjonalne narzędzie służące seniorom, pole jego działania jest marginalne. Podobnie jest z odwróconą hipoteką. Mimo że jej mechanizm istnieje w polskim prawie od ponad 10 lat, żaden bank nie wprowadził na rynek produktu dla seniorów opartego na tym mechanizmie. Może właśnie brak skutecznych systemowych rozwiązań sprawia, że seniorzy tak często decydują się na umowę dożywocia.

Warto zwrócić uwagę, że brak odpowiednich regulacji dotyczących renty dożywotniej bywa niebezpieczny dla osób w podeszłym wieku. Obecnie firmy, które oferują tego typu produkty, nie muszą spełniać specjalnych wymogów kapitałowych ani starać się o licencję. Nie podlegają także nadzorowi KNF i nie są zobowiązane do tworzenia funduszy rezerwowych na pokrycie swoich zobowiązań. Mimo że ochrona seniorów przed oszustami na rynku nieruchomości miała być dla nowego rządu priorytetem, do tej pory żadna z ustaw zmieniających obecny stan rzeczy się nie pojawiła.

Kolejne lata, w których polskie społeczeństwo będzie się starzeć, na pewno sprawią, że temat ten będzie wracał. W naszym kraju istnieje duża grupa seniorów, która posiada nieruchomości, ale żyje w biedzie. Systemowe i bezpieczne rozwiązanie tego problemu zdaje się koniecznością.